Paulus in Athene
De apostel Paulus had tijdens zijn rondreis door Griekenland even niets te doen en sukkelde een beetje door de stad. Omdat het daar altijd zonnig is viel er over het weer niets te zeggen en zo kon het natuurlijk niet uitblijven dat hij over Jezus begon te praten.
Paulus kon zich niet inhouden
Ik kan mij daar wel iets bij voorstellen. Als ik langer dan een kwartier met iemand praat gaat het vaak ook als vanzelf over het evangelie.
Dit kan op straat, in de trein of in een winkel zijn. Ik maak er ook geen geheim van dat ik (onder andere) theoloog ben, lijp ben van de Bijbel en als ik de tijd heb, ik mijn gesprekspartner graag christen zou maken. De meeste mensen kunnen zoveel ongeveinsde eerlijkheid wel waarderen. Zou iemand toch groen aan beginnen te lopen en vlekken in zijn nek krijgen, dan schakel ik wel over op het weer.
Nu liepen er in de tijd van Paulus allerlei gasten rond in Athene die niets anders te doen hadden dan te praten over nieuwigheden en, wat mij helaas zelden overkomt, voor hij het wist werd hij meegesleept om ook aan anderen eens te vertellen wat hij allemaal te zeggen had.
De aanpak van Paulus
Treffend voor wat Paulus daar doet is dat hij positief begint: “lieve mensen” zegt hij “ik kan aan alles zie dat jullie zeer spiritueel zijn. Op elke straathoek staat wel een tempel.”
Tsjakka! goed bezig mensen. Wat is er nu beter dan spiritualiteit! Ga daar vooral mee door! Toch? echnie. Paulus predikte niet dat elke religie in de kern hetzelfde is, zoals men toen en ook nu weer lijkt te denken. God is geen mening, maar een persoon.
Paulus gaat op een elegante manier frontaal de confrontatie aan met het wereldbeeld van zijn gehoor. Hij zegt: “De God die de hemel en aarde heeft gemaakt woont toch niet in een tempel die mensen hebben gemaakt!?”
Ik denk dat hij nu misschien zou zeggen: “God is toch veel meer dan dat wat jij daar zelf over hebt verzonnen?!”
Daar stonden die mensen dan die net nog trots waren op hun tempels en spiritualiteit. Al hun inspanning was volgens Paulus verspilde moeite. “God woont toch niet in een huis op de hoek van de straat …!”
Waarom spreken ideeën mij aan?
Dit spreekt mij aan omdat Paulus niet begint met zijn boodschap over Jezus. Hij spreekt mensen aan op de gevolgen van hun eigen wereldbeeld.
Elk wereldbeeld, en daar heb ik ook over geschreven, is gefundeerd op een godsbeeld. Dit beeld, ook al is het een atheïstisch wereldbeeld, begint met een idee over God. Dit beeld zit verankerd in ieders ziel. Iedereen heeft een wereldbeeld. Iedereen heeft een ‘tempel’ waarin hij of zij denkt dat zijn God woont.
Paulus kon mensen in Athene wel vertellen dat God goed is en dat hij liefdevol is en vergevingsgezind. Dat Hij al je problemen oplost en ga zo maar door.
Dit is in zekere zin wel waar, maar zo het evangelie uitleggen is ook misleidend, manipulerend en genereert slapjanussen van gelovigen. Dit was helemaal zijn stijl niet.
Daar komt bij dat hij wel wist dat hij met een reclamepraatje mensen er niet van overtuigt dat de palen onder de fundamenten van hun tempels aantoonbaar door mensen in de grond van hun denken zijn geslagen. Heel misschien dat als mensen gaan nadenken over hun eigen fundament dat dit een opening geeft om eens na te denken over wie Jezus nu echt heeft gezegd dat Hij is.
En wees een eerlijk: als je christen bent, dan kom je om de haveklap mensen tegen die er een behagen in stellen om te zagen aan de stoelpoten van je geloof. Dus waarom keren we dat niet om? Nu hebben de meesten al wel snel in de gaten dat de ‘palen van mijn fundament’ om zo te zeggen, nogal diep zitten. Maar ik heb toch al heel vaak wijsneuzen horen zeggen dat het christelijk geloof achterhaald is, wetenschappelijk onjuist, bekrompen, vrouwonvriendelijk slavenhandel legitimeert en ga zo maar door. Pauls keert de rollen om. Heel beschaafd. Dat wel. Maar ook duidelijk. Zoals Ernst Wilder Smit (en vele met hem) ooit zeiden: “wie denkt, moet geloven”.
Wat wil ik hier in deze nieuwsbrief gaan doen?
Ik weet nog niet precies hoe onze wegen zullen lopen, maar ik heb vrijwel alle wereldbeelden (en religies) in de loop van mijn leven bestudeerd en als ik daar iets over zeg, is dat niet mijn mening. Ik wil die wereldbeelden graag uitdagen omdat zij dat ook doen bij jou.
Een van de eerste wereldbeelden die ik op de snijtafel wil leggen, is dat wat voorschrijft dat het niet gaat om waarheid, maar om wat waar is voor jou.
Dit wereldbeeld is het Postmodernisme en is misschien nog wel het meest onbenullige dat er is.
Ik ben nooit opzoek gegaan naar de ‘zwakke plekken’ in de ideeën en het geloof van mijn medemensen. Dit soort ideeën hebben mij wel altijd erg geïnteresseerd: waar komen ze vandaan wie heeft ze waarom bedacht en hoe beïnvloeden ze onze cultuur?
