Spruiten

Ik groeide op in een tijdperk waarin het lekkere eten nog moest worden uitgevonden. Bij gebrek aan lasagne en ovenschotel, aten we in mijn jeugd, net als vrijwel overal in Nederland, elke dag aardappelen met gekookte groente. Ik vond dit maar matig. Vooral van spruiten gruwde ik. De beste manier waarop ik dat weg kon krijgen was door mijn neus dicht te knijpen en snel slikken, zo werd mij verteld. Dit werkte net zo slecht als het snel lostrekken van een pleister in die tijd. Anders dan de pleisters nu, groeide de dikke stroken leukoplast vast aan de huid. Hoe korter het moment van lostrekken, hoe intenser de pijn.

Ik moest er onlangs aan denken hoe slecht koeien het wat eten betreft hebben. Een koe eet altijd hetzelfde. Niks geen Schijf van vijf of een toetje. Er staat altijd gras op het menu. Gras is stug en slecht verteerbaar. Om de voedingswaarde eruit te krijgen heeft de koe vier magen. Dit is iets wat iedereen weet, waarschijnlijk omdat het tot de verbeelding spreekt. Toen ik aan die arme koeien dacht, kwam bij mij de herinneringen boven over hoe ik eens, zo’n 45 jaar geleden, op een druilerige dag, in het natte gras achter de boerderij van mijn ouders, gefascineerd naar een koe zat te kijken hoe ze kuchje verzamelde. Een koe heeft een brede bek waarmee zij naar veel gras tegelijk kan happen. Terwijl ik toeschouwer was, zag ik hoe Piebetje II haar bek tot vlak bij de grond bewoog, waarna haar enorme tong tevoorschijn kwam. Deze ruwe natte spier krulde zich om het gras en klemde dit tegen haar gehemelte klem, wat ze daarna met een beweging van de kop afscheurde en doorslikte. In een cadans bewoog ze zo over het land. Totdat haar eerste maag (pens) bijna vol is…

 Als een koe voelt dat haar eerste maag (pens) vol is, zoekt ze met gezonde tegenzin een rustig plekje, om de nare klus die daarna nog komt, af te maken. Ze braakt daartoe haar eerste maag stukje bij beetje weer terug in haar bek en gaat op deze groene derrie kauwen, zoals als een visser dat doet op zijn pruimtabak. En geloof mij, nat gras met maagslijm ziet er even aantrekkelijk uit als een opgeboerd slagroomgebakje. Dan kun je toch nog maar beter worden aangestaard door een bord vals kijkende spruiten. Omdat de slijmerige troep uit hun maag niet in één keer in hun bek past, slikt de koe de derrie waar ze lang genoeg op heeft zitten herkauwen door. Hoe die kliederboel de weg weet te vinden naar de tweede maag (netmaag) en niet weer in hun pens terugkomt, is mij een raadsel. Als haar bek weer leeg is, braakt de stakker de volgende hoeveelheid reut op voor de nabewerking.

De reden waarom een koe vier magen heeft, zo leerde ik op school, was omdat de koe als prooidier kwetsbaar is terwijl zij grazen en daarom tijdens het herkauwen op een veilige plekje kon gaan liggen. Ik betwijfel of dat zo is. De meesten van jullie weten dat ik niets van dat fabeltje van de evolutietheorie moet hebben. Gestel nu dat er zoiets wel zou bestaan, dan was het toch veel eenvoudiger en effectiever om koeien te laten overleven die wat slimmer zijn dan hun soortgenoten? Het is voor een koe makkelijker om te overleven als ze zou weten dat ze als kudde sterker is dan een paar leeuwen, dan om met een volle pens een ongelijke hardloopwedstrijd aan te gaan met deze beesten?

Als ik de alfa-stier was dan wist ik wel. Ik zou met een vijftig flinke broeders elk nest leeuwen opzoeken wat ik kon vinden, en hen zo intimideren dat ze van schrik ook gras zouden gaan eten. Ik zou liever een leeuw bevechten dan een uitgebraakt bord spruiten nog eens moest doorslikken.

Kees